مقایسه اسطوره‏شناسی بارت و لوی استروس                     
1/29/2014--متفرقه
 
 
 

 
 از اثر تا متن «مقايسه اسطوره‏شناسي بارت و لوي استروس» اسطوره امروز (روح‏الله نصرتي) اسطوره امروز، رولان بارت، ترجمه شيرين دخت دقيقيان، تهران، نشر مرکز، 1375. از اثر تا متن «مقايسه اسطوره‏شناسي بارت و لوي استروس» زندگي و آثار بارت 
!--رولان بارت بي‌ترديد يکي از مهمترين منتقدان ادبي سده بيستم است که در زمينه نشانه‌شناسي پيشگام بود. «وي در اصل منتقد ادبي و فيلسوف بود، اما آثار متعدد او که با نثري هوشمندانه نوعي جامع‌نگري را نسبت به پديده‌ اجتماعي نشان مي‌دهند، چهره وي را به عنوان جامعه‌شناس نيز مطرح کرده‌اند. بارت در جواني به محافل چپ و مارکسيست نزديک بود، اما به زودي از آنها فاصله گرفت و پس از مدتي تدريس در موسسه مطالعات عالي اجتماعي فرانسه از سال 1976 کرسي معناشناسي ادبي را در کلژ دوفرانس برعهده گرفت»--! (فکوهي، 1381؛ 312). 
 
بارت با انتشار نخستين کتاب خود به نام درجة صفر نوشتار در 1953 به صف مطرح‌ترين متفکران قرن بيستم پيوست. وي در آثاري چون درجه صفر نوشتار (1953)، ميشله (1954)، اسطوره‌شناسي‌ها 
 
(1957)، درباره راسين (1963)، مقاله‌هاي نقادي (1964) و کتاب امپراتوري نشانه‌ها (1970) ساخت‌گرايي است که به زبان‌شناسي و نشانه‌شناسي توجه بسيار دارد و با نقد نشانه‌هاي موجود در جوامع انساني از فرهنگ روزمره گرفته تا ورزش و تبليغات به تحليل انسان‌شناختي نزديک مي‌شود. وي در مراحل پاياني زندگي خود با نگاشتن کتابهايي چون مرگ مولف (1969)، از اثر به متن (1971)، لذت متن (1973)، نقد و حقيقت (1966) و S/Z (1970) به پسا ساختارگرايي روي آورد که داراي زبان و بياني پر ابهام، شعر گونه و در قالب قطعه‌نويسي است. 
 
بارت در زندگي خود با دستگاههاي فکري بسياري تعامل داشت. ردپاي سارتر، برشت، لوي‌استروس، مارکس، نيچه، دوسوسور، هوسرل، ژاک لاکان، فرماليست‌هاي روسي، رومانتيک‌هاي آلماني را در آثار او مي‌توان ديد. هر چند وي در برخي آثارش مانند «اسطوره‌شناسي‌ها» گرايش به چپ دارد، در «درجه صفر نوشتار» تحليلي تاريخي و طبقاتي را بکار مي‌بندد و در «نقد و حقيقت» از ساختارگرايي فاصله مي‌گيرد و به هرمنوتيک نزديک مي‌شود. اما در مجموع بارت را نمي‌توان به هر يک از اينها محدود نمود و بنا به گفته خودش هرگاه مي‌خواست مي‌توانست در يک لحظه از اگزيستانسياليسم، مارکسيسم، فرويديسم و ساختارگرايي استفاده بکند. 
 
بارت در زندگينامه خود با عنوان «رولان بارت به قلم رولان بارت» که آن را گونه‌اي رمان نو مي‌دانست به بخشهايي از زندگي، کودکي، يادهاي نوجواني و ديدگاههاي خود مي‌پردازد. وي در سال 1915 بدنيا آمد. پدر او 1918 در جنگ کشته شد. وي با مادرش در شهر بايون زندگي مي‌کرد. وي بيشتر اوقات دچار افسردگي مي‌شد. «رولان بارت چونان کودکي زيست، همچون کودکي، پس از مرگ مادرش، دنيايش به پايان رسيد. نوشت که ديگر اشتياقي به زندگي ندارد و به فاصله‌اي کوتاه در گذشت. مرگ او خود مرگ يک کودک بود. بيست و پنجم فوريه 1980 کاميوني رولان بارت را که از خيابان مي‌گذشت، زير گرفت.
 
کتاب اسطوره‌ها يکي از آثار اوليه رولان بارت است که در تعبير فرهنگ توده‌اي مردم فرانسه نوشته شده است. موضوع اين کتاب نقد مظاهر فرهنگي مختلف از جمله ورزش، سرگرمي‌ها، انواع غذاها، نگرش‌هاي عامه نسبت به مسايل مختلف است.
 
بارت در تحليل اين پديده‌ها و مظاهر فرهنگي متاثر از الگوي ساختارگرايي در زبان‌شناسي (سوسور) و انسان‌شناسي (لوي‌استروس) است تا به وراي پديده‌هاي فرهنگي يعني به ساختار نهايي دست يابد. «وي در پي کشف معاني نبوده، بل مي‌خواست قاعده‌هاي معنايي را کشف بکند، يعني امکاناتي که زبان براي معنا فراهم مي‌کند، همانطور که زبان‌شناسي به معناي جمله کار ندارد، بل مي‌خواهد ساختار صوري آن را بشناسد، ساختاري که به اين معنا امکان وجود مي‌دهد.»(احمدي، 1372؛ 216).
 
بارت پس از انتشار مجموعه اسطوره‌شناسي‌ها، در مقاله تئوريک بسيار مهم «اسطوره، امروزه» مباني و اسلوب‌هاي نظري خود را در اسطوره‌شناسي تدوين و ارائه کرد که شايد بتوان آن را چکيده‌اي از کليه دستاوردهاي بارت در زمينه‌هاي نقد، نظريه ادبي، نشانه شناسي و اسطوره شناسي دانست. اين کتاب در سال 1375 توسط خانم شيرين دخت دقيقيان به زبان فارسي ترجمه شد. 
 
 
<<مقاله قبلی   مقاله بعدی>>
خیاطی...   عمق میدان وضوح در عکاسی ...